Jelle Reumer

WETENSCHAP & COMMUNICATIE

Thoreau op Tiengemeten, deel 8 (slot)

Aan alles komt een eind, ook aan mijn zes weken op Tiengemeten, die vreemde lensvormige ingedijkte zandplaat in het Haringvliet. Zes weken blijkt lang genoeg om van zo’n gebied te gaan houden, om je er thuis te gaan voelen. Natuurmonumenten heeft de naam van het meest oostelijke deel goed gekozen, ‘Weemoed’, want met weemoed reed ik vrijdag 14 oktober de pont van 10 uur op, alle bagage en mijn reisbibliotheek netjes in de auto gestouwd, ‘mijn’ eiland en mijn honderd harige herkauwende vriendinnen achterlatend onder een waterig opkomende zon.

img_2980

Het doel van mijn verblijf was werken aan een boek over Henry Thoreau, de grote negentiende-eeuwse Amerikaanse natuurfilosoof. Dat is gelukt, want behalve met de bagage vertrok ik met twee gereed gekomen hoofdstukmanuscripten: een biografisch opstel over Thoreau en het belang van zijn werken, en een essay in Thoreauviaanse stijl over wildernis, natuur en ongereptheid, ‘opgehangen’ aan mijn ervaringen op het eiland.

Het was zeer betreurenswaardig dat Thoreau niet samen met mij een uurtje kon zitten uitkijken over het wijde land, turen naar de kiekendieven en de ganzen, slenteren over de weggegraven dijk, onderwijl mijmerend over de natuur. Helaas, naar zijn gedachten kan ik slechts gissen. Wat zou hij ervan hebben gevonden, van dit op de aardappels en suikerbieten terugveroverde eiland vol guldenroede en hooglanders? Zijn wellicht beroemdste zin, uit het essay Walking, luidt: In wildness is the preservation of the world. Deze zin is op twee manieren vertaalbaar, namelijk: ‘in de wildernis’ of ‘in wildheid’ ligt het behoud van de wereld. In het Engels kennen we de woorden ‘wildness’ en ‘wilderness’, die respectievelijk wild- of woestheid en wildernis betekenen. Meestal zien we in de Nederlandse vertaling van Thoreau’s zinsnede het woord wildernis opduiken. Ik denk dat dat onjuist is. Thoreau bedoelde juist wildheid, het ongetemde, het niet-gedomesticeerde. Wat we hier op Tiengemeten zien, en in alle andere gebieden waar de nieuwe natuur opduikt, is niet het ongerepte van de wildernis, want dat is niet meer terug te krijgen. Nieuwe natuur berust op een menselijk besluit en is dus géén werkelijke wildernis, hoewel je er wel een wildernisgevoel kunt ervaren. Het is wel wild en ook op Tiengemeten vind je de wildheid, hoewel met mate, terug.

Ik vermoed dat Thoreau ons Tiengemeten wel zou hebben gewaardeerd. Tenslotte was het bosgebied rond zijn hut bij Walden Pond ook geen ongerepte wildernis, maar hij genoot er evengoed met volle teugen van. Dat laatste heb ik ook gedaan, en het idee dat we Tiengemeten een klein beetje danken aan Thoreau maakte het verblijf extra bijzonder.

Advertenties

Reacties zijn gesloten.